Gjeneralmegafoni

Dialektika e lirisë në 06:32 të mëngjesit

E-mail Print PDF

Historia përsëritet! Humbësit bëhen fitimtarë dhe fitimtarët humbës.
    Dy dekada më parë sheshi “Demokracia” e më pas edhe ai “Skënderbej” gëlonin nga studentët. Të inatosur e të revoltuar ata kërkonin të drejta, kërkonin liri. Pathosi i tyre rinor u derdh mbi atë çka kishte mbetur nga sistemi komunist, duke prodhuar kështu atë realitet në të cilin ne të gjithë sot po jetojmë. Vrulli i asaj lëvizjeje nuk rrëzoi një sistem, ndërtoi edhe një tjetër, më të mirë, ndoshta...
    Dy dekada më pas vazhdon të ketë të pakënaqur, vazhdon të protestohet. Historia përsëritet, fitimtarët bëhen humbës e humbësit fitimtarë.

    Po të shihet nga një kendvështrim “tjetër”, situata mund të duket e pakuptimtë. E pse protestohet? Ne protestuam një herë, dhe e arritëm atë që deshëm, e rrëzuam totalitarizmin? Po tani, ç’dreq kërkojmë?

   Sartri fliste për diçka që ai e quante “dështimi sekret i arritjes”, dhe këtë ai e lidhte me lirinë. Në fakt, sipas tij, liria, për të mbetur liri, duhet t’i largohet fakticitetit. Kështu, liria bëhet një moskryerje esenciale sepse ajo lind nga një mungesë që nuk mund të mbushet. Sartri sjell shembullin e kriminelit, të cilin e ka shprehur edhe në letërsi tek novela “Herostrati”. Krimineli i mundshëm ka një natyrë të tijën, ka thelbin e tij. Duke dëshiruar lirinë, dhe të jesh i lirë do të thotë t’i shpëtosh thelbit tend, krimineli kryen një vrasje, përmes së cilës synon të dalë jashtë thelbit të tij. Dhe në këtë mënyrë ai ia del mbanë: arrin të çnatyrëzohet... të huajzohet!
Por këtu ka një problem dialektik. Tanimë thelbi i tij është krimi i tij, dhe ai gjendet sërish i burgosur në atë që pak më parë e bëri të lirë. Prandaj edhe Sartri thotë se “arritja përmban një dështim sekret”. Liria përkufizohet përmes dështimit, ajo “është një qenie që zgjedh si ideal të qeni qenien-që-nuk-është dhe që nuk është ajo që është.
    Pra, historia përsëritet: humbësit bëhen fitimtarë dhe fitimtarët humbës! Ky është kushti dialektik i ekzistencës së lirisë.

    Këtu përballemi edhe me mediokritetin e atyre fitimtarëve që pretendojnë se kanë ekskluzivitetin e lirisë. Në qoftë se me të vërtetë ata na e sollën lirinë, atëherë që në çastin që ne fituam lirinë ata u bënë dështakë, sepse liria u bë thelbi ynë dhe ne nuk jemi më të lirë. Duke na sjellë lirinë ata na burgosën, dhe në këtë çast fitimtarët shndërrohen në humbës.
    Nga ana tjetër, ata tregohen edhe më mediokër kur thonë se kanë ekskluzivitetin e lirisë, sepse liria ekziston vetëm në dialektikë. Pra lirisë i nevojiten edhe humbësit e jo vetë fitimtarët. Madje, humbësit kontribuojnë në lirinë tonë po aq sa fitimtarët. Njëanshmëria nuk është liri.

    Mos ndoshta për të qenë të lirë në këtë “burg të demokracisë” duhet t’i kthehemi edhe një herë totalitarizmit? Nuk është e thenë. Megjithatë, këtu demokracia has një vështirësi të stërmadhe. Kjo vështirësi quhet Francis Fukuyama. Në librin e tij “The End of the History and the last Man”, Fukuyama, edhe pse me një naivitet ngadhënjyes, paraqet një tezë mjaft domethënëse. Sipas tij, rënia e Murit të Berlinit dhe shembja e regjimeve totalitare të Lindjes shënojnë fundin e historisë. Tanimë, modeli amerikan i demokracisë është modeli i vetëm drejt të cilit synojnë të gjitha shtetet e globit. Tanimë ky model është i padiskutueshëm, ai nuk ka kundërshtarë... dhe me fundin e dialektikës edhe historia do të marrë fund.
    Pra, demokracia na qënka vërtet një burg.
    Por çështja nuk është kaq e thjeshtë sa duket. Dikush mund të thotë se fakti që të gjitha shtetet tani do t’i lënë mënjanë konfliktet politike dhe do t’i kushtohen garës për demokraci përbën, në vetevete, një sistem të ri dialektik. Tanimë konfliktet do të ekzistojnë mes vendeve me nivele të ndryshme demokracie, dhe kështu që ne do vazhdojmë të jemi të lirë.
        Që historia nuk do të përfundojë – këtë e pranojmë të gjithë. Por, është nje çështje të cilës nuk mund t’i bëjmë bisht: totalitarizmat ekzistojnë edhe nën maskën e demokracisë... herë kemi një demokraci totalitare – herë një totalitarizëm demokratik. Kjo është liria dialektike, liria që njohim ne.

    Le të pyesim bashkë me Leninin: “Ç’të bëjmë?”
    Ç’të bëjmë që të jemi të lirë dhe pikë, pa dështime sekrete, pa dialektika, pa qenë nevoja që për të qenë të lirë më parë duhet të kishim qenë të burgosur, dhe tani që jemi të lirë, për të qenë të lirë, duhet të shndërrohemi në të burgosur?
    Një gjë mund ta bëjmë. Ashtu sikurse thotë Michel Foucault, liria, e drejta, demokracia, totalitarizmi, dialektika... janë të gjitha nocione e terma të sistemit tonë. Për të shpëtuar nga këto nocione kontradiktore duhet të mendojmë me terma që nuk i përkasin këtij sistemi: nuk duhet të prodhojmë më; tanimë duhet të krijojmë.

 

                                                                                                                                                              Kel Musaj

Share

Shto koment Kerko
Komento
Emri:
Email:
 
Titulli:
 
:D:):(:0:shock::confused:8):lol::x:P:oops::cry:
:evil::twisted::roll::wink::!::?::idea::arrow:
 
Ju lutemi fusni kodin anti-spam qe eshte ne imazh.

3.25 Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."

M'afishe të freskëta

Previous Tjeter
Ministri i Jashtëm që nuk shkoi jashtë shtetit

Zoti Haxhinasto në datën 3 Shkurt 2012 vendosi të bënte bilancin e sukseseve të Ministrisë së Jashtme për vitin 2011. E kotë të riprodhojmë lajmin pasi e kemi të qartë të gjithë çfarë u tha: “Bilanc pozitiv madje meriton notën 10 me yll”...

Tani s’po merremi me faktin që Ministria e Jashtme nuk ka dhënë fare kontribut që shtete akoma skeptike të njohin Kosovën. Shqipëria mbase nuk e ka detyrë, as ligjore as morale, sipas ministrit. Vëllezër po, por na bashkon veç gjaku dhe aspak interesi.

S’po merremi me ngeljen në klasë për të dytën herë radhazi. As kandidate për të hyrë në BE nuk bëhet dot Shqipëria, çfarë faji ka Ministria?

S’po merremi as me diplomatët tanë e shoferët e tyre nëpër ambasadat e kryeqyteteve evropiane. Një kilogram kokainë e kapur në ambasadën e Pragës e 2 heroine te ambasada tjetër nuk janë përgjegjësi e Ministrit të Jashtëm. Ai nuk është polic ta hajë dreqi.

Edhe ky bilanc i ardhur kaq vonë s’po më duket ndonjë mangësi e madhe. Dakord qe mund ta bënte në fillim të Janarit, në mes ose në fund... po edhe në gusht po ta bënte s’ka problem. Rëndësi ka që gjërat të bëhen.

Shqiptari i gjorë u mundua më shumë të kuptonte kë quan sukses Haxhinasto por meazallah!

Shqiptari i shkathët ama e gjeti pas një kërkimi fare të shkurtër. Në 1 Maj 2011 Zoti Haxhinasto për një ditë të vetme drejtoi Shtetin. Atëherë kur Topi, Topalli, e Berisha vrapuan kush të ikë i pari jashtë shtetit për ceremoninë e Lumturimit të Papa Gjon Palit II, Ministri i Jashtëm (por edhe Zv. Kryeministër për faj të Metës) qëndroi brenda dhe drejtoi shtetin. Kryetar shteti për një ditë...

Ja ku u zbulua edhe enigma e suksesit të Haxhinastos!

 

Zgjidhe shokun më të mirë se vetja

Ky aforizëm duhet të vlejë dhe për vartësit, bashkëpunëtorët ose kryetarët e institucioneve kushtetutese...  Saliu, pasi vuri Bamirin në Presidencë, pasi dha pëlqimin për Inën në Prokurori, Kreshnikun në KLD, tani është bërë pishman dhe ua ka bërë benë atyre.  Tani ai premton një hetim të ri nga një prokuror i ri që do të emërohet nga Presidenti, të cilin Saliu do e zgjedhë vet, në saj të ndryshimeve kushtetuese.  Skenare që as në mendjen më të sëmurë të regjisorit më të dobët dhe që ka frikë nga hija e vet, nuk do e zhbirrilonim dot.

Saliu nuk do të na lërë rehat me skuthëritë e tij prapaskenike për të mbajtur një pushtet që po na helmon të gjithëve.  Duhet t’i kishe zgjedhur shokët më të mirë se vetja o Sali, më të egër, më mashtrues, më të bindur dhe më patologjikë pas mbajtjes së pushtetit.  Dhe mbi të gjitha, duhet të kishe zgjedhur një periudhë tjetër udhëheqjeje ku nuk do të kishte demokraci.

Punëdhënësit zagarë të Shqipërisë

Me këtë soj e sorollop punëdhënësish gjakpirës që kemi në Shqipëri të lind spontanisht dëshira për një revolucion të tipit proletar.  Dhe dëshira më e madhe nuk vjen nga ata që e vuajnë në kurriz makutërinë e tyre tashmë proverbiale, por nga vet ata, nëse do të provonin në kurrizin e tyre sjelljen që ua imponojnë të tjerëve.

Mashtrues, të pafytyrë, injorantë, një përzierje e servirur me një buzëqeshje legene dhe me një rreptësi gjoja profesionale por që nxjerr në pah përkëdhelinë objekt i të cilës kanë qënë tërë jetës së tyre, ose paaftësinë e tyre për të qënë në radhë të parë njerëz pastaj punëdhënës.  Si s’më thahën duart kur u them punëdhënës!  Se ata nuk japin punë, ata zhvatin në mënyrë të pacipë, të mbrojtur nga ideologjia që është kthyer në teologji, e liberalizmit pafund.  Premtojnë rritje profesionale, rritje page me kalimin e muajve, bonuse e lloj lloj karamelesh që fatkeqësisht të gjithë bëhemi pre.  Të thonë se “nuk ka si ty”, se “je i përgjegjshëm” dhe “korrekt” dhe kur kalon një ose dy ditë e kthejnë pllakën me fuqinë e arrogancës së tyre dhe bëjnë sikur nuk kanë thënë gjë, ose shpikin kriza globale që rëndojnë në atë pagë, që deri dje ishte objekt i rritjeve por që tani është synimi i uljeve, se vetëm kështu mund të mbijetojë biznesi i tyre i pështirë.

Nuk duam të kontrollojmë llogaritë e tyre të majme bankare, nuk na intereson se njëri njeh Edin, tjetri Lulin dhe tjetri pi çdo natë me Fatosin ose se ka mik familje Salën, nuk na intereson mirëqënia e tyre, trashja e tyre fizike dhe mendore.  Duam dinjitetin tonë të nëpërkëmbur nga ca idiotë të cilëve u shërben shteti në çdo plotësim teke që ata kanë.  Vjedhja e punës dhe e shpresës së tjetrit është krim.  Nuk e shfarosim dot, po ama duhet ta dënojmë duke ngritur zërin, dhe këtë duhet ta bëjë çdokush që përballet me këta kafshë që i hyn në hak jetëve të të tjerëve dhe pa iu dridhur qerpiku, se u është bërë lëkura sholl.  I duhet zbutur pak. Të ndarë nuk e bëjmë dot, të bashkuar ndoshta. Të bashkuar dhe pandërprerje, me siguri!

Mendjet e sëmura

"Ina Rama ia ka shitur provat Edi Ramës". Tashmë nuk kemi më ç'presim nga reagimet e Kryeministrisë. Nuk ka më asnjë shenjë përmirësimi ose iluminimi në këto deklarata vetëm me rroitje pafund. Për të ruajtur karrigen e vet, vazhdon të na turpërojë të gjithëve duke përbaltur detyrën e Kryeministrit. Bravo i qoftë!

Bravo i qoftë dhe Gjykatës, që ka mbetur vetëm hija e vetvetes. Ajo ka emrin gjykatë, por është një lokal bastesh, madje më keq, se në lokalet e bastit mund të ketë një përqindje rastësie në përcaktimin e rezultateve, por jo. Të gjithë e dyshonim dhe ja ku u bë realitet: duke i dhënë masën e arrestit në shtëpi një personi të veshur me pushtet që ka vrarë, ajo i vuri vulën përfundimisht kalbjes së saj të pakthyeshme. Dikush thotë që të mblidhet KLD-ja dhe të diskutojë këtë rast. Në fakt, nuk duhet të presim asgjë nga KLD-ja që i zgjati në mënyrë kriminale mandatin pensionistes Sashenka dhe që ka një bredharak në krye që e ka harruar funksionin e tij. Përgjigja qëndron tjetërkund.  Ajo duhet të vijë nga ne!

 

Tërmeti

Të gjithë e kemi përjetuar në jetën tonë përvojën e tërmetit. Ajo dridhje, që sa të kap në befasi, po aq të trondit dhe nuk të lë reagosh; disa herë më ka rastisur që kam qenë i shtrirë në krevat kur ka rënë tërmeti, nga ata të lehtit natyrisht, ata 3-6 ballëshit, dhe nuk kam patur as kohë të mendoj që duhet të çohem, të lëviz, të dal; jo diçka më ka buçitur në kraharor, kam patur frikë, por nuk kam reaguar. E natyrisht, e gjitha kjo ka ndodhur për shumë pak sekonda.

Po, ku dua të dal? Thjesht po mundohem të kuptoj gjendjen e shoqërisë shqiptare, mungesën e saj të reagimit, dhe i vetmi paralelizëm që më kënaqi është krahasimi me gjendjen e tërmetit. Nuk reagojmë, sepse ne jemi duke përjetuar një tërmet, si ai i llojit 3-4 sekondësh dhe 3-5 ballësh, por ky tërmet ka 20 vjet që vazhdon pa ndërprerje, bie tërmeti i parë, 3-5 ballë, 3-4 sekonda, ej tek e fundit tërmet është dhe pushon, por sa pushon tërmeti i parë fillon menjëherë i dyti, pushon i dyti, fillon i treti… e me radhë e me radhë… dhe ne, të shtrirë e të tmerruar, nuk lëvizim nga krevati.

O njerëz duhet të çohemi, nuk mund të presim të pushojnë tërmetet. Në Shqipëri, tërmetet  nuk kanë për të pushuar kurrë. Duhet të çohemi edhe pse tërmetet bien pa pushim, të çohemi e të futemi thellë në ato pllaka të mallkuara në fund të tokës, e të marrim me mijëra çekiçë, e t'u biem atyre, t'u biem e t'i lëmojmë, t'i vendosim në vendin e duhur, t’ua këputim dhëmbët me darë që të mos lëvizin më.

Ose, le të rrimë shtrirë, deri sa të bier një tërmet i madh fare, i cili do zhdukë bashkë me ne edhe vet tërmetin!

Jani Marka

Facebook

Sondazh

Ilir Meta është:

ilaç koke,Karikatura

Simply Albania