Edhe njehere mbi sistemin zgjedhor, duke shpresuar qe te jete me e qarte.
Sic dihet, Kushtetuta dhe Kodi Zgjedhor sanksionojnë një sistem të ri elektoral. Deputetët e Kuvendit të ardhshëm do të zgjidhen me sistemin proprocional zonal, ku për cdo zonë ka një listë shumëemërore kandidatësh që paraqitet nga cdo parti që do të futet në garë...
Shqipëria do të ndahet në 12 zona zgjedhore, ku në secilën prej tyre do të ketë një numër kandidatësh që do të marrin mandatin e deputetit në bazë të votave që do të marrin partitë në secilën zonë. Për shembull, në zonën zgjedhore Tiranë (që përfshin dhe Kavajën) do të ketë 32 mandate që do të shpërndahen, ndërsa në zonën zgjedhore Gjirokastër do të ketë 5 mandate e kështu me radhë për të 12 zonat zgjedhore. Kriteri për përcaktimin e mandateve për cdo zonë është ai i numrit të popullsisë që duhet të jetë relativisht i ngjashëm për cdo zonë. Ndërsa për sa i përket kriterit të përcaktimit të zonës zgjedhore merret parasysh kompaktësia dhe vazhdimësia e territorit që do të përbëjnë zonën.
Kodi i ri Zgjedhor ka parashikuar pragje të reja nën të cilat partitë nuk kanë të drejtë që të garojnë për të përfituar mandate. Kështu, nëse një parti nuk ka marrë më shumë së 3% të votave të vlefshme në një zonë zgjedhore, kjp parti do të skualifikohet në fazën e shpërndarjes së mandateve. Ndërsa, për koalicionet, pragu do të jetë 5% i votave të vlefshme në një zonë zgjedhore. Sic u tha, pragjet do të bazohen në votat e vlefshme jo në rang Republike, por në rang zone zgjedhore.
Lidhur me shpërndarjen e votave, sistemi proporcional rajonal i parashikuar nga Kodi do të bëhet në dy etapa. Etapa e parë do të jetë shpërndarja e votave në një zonë zgjedhore midis koalicioneve, partive që garojnë vetëm dhe të pavarurve (nëse ka kandidatë të tillë). Më pas, pasi të bëhet shpërndarja e mandateve për secilën nga subjektet ose grup subjektesh, do të kalohet në shpërndarjen e mandateve brenda koalicioneve. Më poshtë, do sqarojmë një gjë të tillë me anë të shembujve.
Marrim zonën zgjedhore Tiranë, ku do të shpërndahen 32 deputetë. Supozojmë se 237,700 vota të vlefshme. Ndarja e votave bëhet në mënyrë të tillë:
Koalicioni “Bashkimi për ndryshim” (PS) 111,000 vota
Koalicioni “Aleanca për ndryshim” (PD) 107,000 vota
Koalicioni “Aleanca socialiste për integrim” (LSI) 19,700 vota
(Për efekt thjeshtësimi, janë lënë mënjanë partitë e tjera të bashkuara në koalicion dhe partitë që garojnë vetëm. Shifrat që janë dhënë në këtë shembull bazohen në rezultatet e vitit 2007 dhe mbi përqindjet që u akordohen partive nga sondazhet që janë bërë këto kohët e fundit).
Numri i votave në nivel zone zgjedhor të secilit koalicion pjesëtohet në mënyrë të vazhdueshme me numra natyrorë të njëpasnjëshëm, të quajtur pjesëtues, duke filluar me numrin 1 dhe duke përfunduar me numrin natyror që i korrespondon numrit të mandateve që shpërndahen në zonën zgjedhore, që për rastin e Tiranës do të jetë 32. Do të kemi:
| Koalicioni PS | Koalicioni PD | Koalicioni LSI |
| 1. 111,000 2. 55,500 3. 37,000 4. 27,750 5. 22,200 6. 18,500 7. 15,857 8. 13,875 9. 12,333.33 10. 11,100 11. 10,090 12. 9,250 13. 8,538 14. 7,928 15. 7,400 16. 6,937 17. … 18. … 32. …
| 1. 107,000 2. 53,500 3. 35,666.66 4. 26,750 5. 21,400 6. 17,833.33 7. 15,285.71 8. 13,375 9. 11,888.88 10. 10,700 11. 9,727.27 12. 8,916.66 13. 8,231 14. 7,642 15. 7,133.33 16. 6687 17. … 18. … 32. … | 1. 19,700 2. 9,850 3. 6,566.66 4. 4,925 5. … 6. … 7. … 32. … |
Rezultati me mbetje, pra nëse herësi që përftohet është me mbetje dhjetore, si herës merret numri i plotë më i afërt. E njëjta logjikë për rezultatet e tjera me mbetje dhjetore.
Rezultatet e përftuara në këtë tabelë renditen nga herësi më i madh në herësin më të vogël, pa bërë dallimin se kujt partie i përkasin. Do të kemi (shih herësat e nënvizuar):
Koalicioni i PS-së – 15 mandate
Koalicioni i PD-së – 15 mandate
Koalicioni i LSI-së – 2 mandate
Në këtë koment, do të bëhet llogaritja e dytë, pra shpërndarja e votave brenda koalicioneve. Këtu, numri i votave të vlefshme për secilën parti të koalicioni do të pjesëtohet me numra natyrorë tek të njëpasnjëshëm duke filluar me numrin 1 dhe duke mbaruar me dyfishin e numrit të mandateve që shpërndahen në zonë. Kështu, nëse marrim koalicionin e PS-së, supozojmë se ai është i përbërë nga këto parti që kanë numrin e votave të vlefshme vijuese:
PS – 104,450
G99 – 4000
PSD – 1250
PDS – 1300
Nëse ndiqet i njëjti arsyetim si më lart, por duke pjesëtuar me numra tek votat që kanë marrë këto parti, do të arrijmë në përfundimin që PS merr 14 mandate, G99 1 mandat dhe dy partitë e tjera asnjë.
| PS | G99 | PDS | PSD |
| 1. 104,450 2. 34,816 3. 20,890 4. 14,921 5. 11,650 6. 9,495 7. 8,034 8. 6,963 9. 6,144 10. 5,497 11. 4,973 12. 4,541 13. 4,178 14. 3,868 15. … | 1. 4,000 2. 1333.3 3. … | 1. 1800 2. … | 1. 1300 2. … |
E njëjta logjikë do të ndiqet për PD dhe për LSI.
Ky sistem do të zbatohet në Shqipëri për zgjedhjet e 28 qershorit 2009, në bazë të Kodit të ri Zgjedhor të hyrë në fuqi. Është mëse e qartë se në mos matematicienë të mirë, nevojiten njerëz të pajisur me durim dhe qetësi për të kryer etapat e mësipërme të llogaritjes së shpërndarjes së mandateve. Është e qartë se ndarja midis dy koalicioneve të mëdha do të jetë shumë e ngushtë dhe në këtë aspekt roli i koalicionit të tretë do të jetë mbase dhe vendimtar.
| Share |
|


