“Ne, Populli i Shqipërisë, krenarë dhe të vetëdijshëm për historinë tonë, me përgjegjësi për të ardhmen, me besim te Zoti dhe/ose te vlera të tjera universale, me vendosmërinë për të ndërtuar një shtet të së drejtës, demokratik e social, për të garantuar të drejtat dhe liritë themelore të njeriut, me frymën e tolerancës dhe të bashkëjetesës fetare, me zotimin për mbrojtjen e dinjitetit dhe të personalitetit njerëzor, si dhe për prosperitetin e të gjithë kombit, për paqen, mirëqenien, kulturën dhe solidaritetin shoqëror, me aspiratën shekullore të popullit shqiptar për identitetin dhe bashkimin kombëtar, me bindjen e thellë se drejtësia, paqja, harmonia dhe bashkëpunimi ndërmjet kombeve janë ndër vlerat më të larta të njerëzimit, Vendosim këtë Kushtetutë:”
***
Kjo është hyrja e kushtetutës së vendit tonë të dashur. Duke lexuar këtë paragraf të shkurtër, por thelbësor, u trishtova tej mase, mendova që kjo kushtetutë ka rënë, po fatkeqësisht ka rënë, kokë e këmbë.
Le ti marrim gjërat me radhë:
A jam unë krenar për historinë e vendit tim? Kjo varet, po të më pyesësh për ato 25 vjet legjendare të kohës Skënderbeut, po, do të thosha që ndihem shumë krenar, pastaj ka një periudhë shumë të gjatë “black out”, me ca nuanca rezistence tek e tuk, deri tek kontributi i Rilindasve, pastaj prapë errësirë me mungesën e shtet formimit. Më tej, ndihem krenar që në kohën e Zogut, siç më ka treguar gjyshi, një xhandar mbante zap një qytet të tërë (pak a shumë si edhe sot) me forcën e ligjit, me frikën e ligjit, e me kaq më mbaron krenaria për kohën e Zogut, se në atë periudhë të gjithë monarkitë po ktheheshin në republika, ndërsa ne bënim të kundërtën. Po, ndihem krenar për luftën kundër pushtuesit, sikundër trishtohem nga kolaboracionistët dhe aktet e një lufte civile në fund të Luftës së Dytë Botërore. Më vonë 45 vjet diktaturë komuniste, dhe pastaj 20 vjet demokraci hibride, ku asnjëherë nuk janë zhvilluar zgjedhje të ndershme, shto këtu disa vite tejet të mbrapshtë si ‘97, ‘98, dhe fatkeqësisht dhe ky viti aktual. Nuk ndjej ndonjë krenari të veçantë për dhuratën që ju bë atdheut tim me anëtarësimin në NATO, më tepër më ka mërzitur lëvizja e mundimshme me viza këto 20 vitet e fundit, sikurse krenaria që do kisha (sipas planit fillestar) kur të shkelja pa viza në Itali, që tanimë u hodh sërish në erë nga ngjarja në bulevard, kryesisht ajo brenda gardhit, sepse polici në pikën kufitare do më vështrojë gjatë dhe vëngër dhe sërish me dyshimin fillestar.
Me përgjegjësi për të ardhmen. A ka vepruar populli shqiptar me përgjegjësi? Në të shumtën e herëve, pa hezitim, do thosha jo. P.sh. si mund të kthehej në pushtet, me votën e popullit, njeriu, që në fajin më minimal të tij i ra shteti në vitin 1997. Po pas Gërdecit a mund të thuhet që populli ka vepruar me përgjegjësi për të ardhmen?!
Vlerat universale. Shqipëria është një vend tejet i prapambetur edhe në raport me vlerat universale, duke filluar që nga vota e lirë, e deri tek raportet në shoqëri dhe familje.
Shteti i së drejtës. Deri më sot, mund të gjesh një grusht me njerëz që beson se në Shqipëri ka ekzistuar apo ekziston shteti i së drejtës. Dhe ky grusht që e beson këtë, ka gjasa të jetë ai vetë që e ka dhunuar brutalisht shtetin e së drejtës. Prova e fundit dhe me flagrante është mosdorëzimi i gardistëve në duart e Drejtësisë. Akoma më keq, ata mbahen të strehuar në selinë e Kryeministrisë!
Demokratik e social. Demokracia ka disa shtylla, si vota e lirë, funksionimi i pushteteve me të drejtë dhe në pavarësi nga njeri tjetri, ku këtu spikat sistemi i drejtësisë, prokuroria dhe gjykatat, për të cilat sot nuk ekzistojnë prova, fakte, apo grup fakte, që të kenë funksionuar në mënyrë demokratike. Shtet social. Sa njerëz vuajnë për bukën e gojës, ose sa njerëz punojnë për bukën e gojës, sa të tjerë janë bërë milionera (në euro apo dollarë), në kurriz të këtyre njerëzve? Çfarë shërbimi shëndetësor i ofrohet këtij populli? Po arsimi në çfarë gjendje është? Po me pronën dhe kapitalin si është vepruar?
Të drejtat dhe liritë themelore të njeriut, në vendin tim nëpërkëmben shumë shpesh, dhe lehtësisht.
Po, shyqyr zotit kemi tolerancë fetare, se po të mos kishim edhe atë (që sipas mendimit tim buron më tepër nga mungesa e besimit apo ateizmi i tërësisë së individëve), këtu vendi mund të kthehej në shoqëri terroriste.
Dinjiteti njerëzor, këtu nëpërkëmbet nga mëngjesi në darkë, njerëzit (kryesisht ata të përfshirë në politikë) shpifjen e kthejnë në institucion, dhe kjo e pasuar edhe nga mosveprimi i sistemit të drejtësisë. Kujtojmë këtu “shpifjet” ose edhe të “vërtetat” e thëna midis grupimeve të klasës politike, por asnjë herë të mohuara ose të vërtetuara nga sistemi i drejtësisë.
Prosperiteti i gjithë kombit. Këtu çereku i popullsisë jeton në emigrim, ndërsa pjesa tjetër, në tërësinë e saj, vetëm në prosperitet nuk mund të thuhet se jeton, madje jeton edhe e përçarë edhe e urryer brenda gjirit të saj.
Nuk po vazhdoj më tej me zbërthimin e frymës së Kushtetutës, se tek e fundit çdo gjë në atë paragraf rrotullohet rreth vlerave universale të shoqërive demokratike.
***
Kushtetuta ka rënë, fryma e kushtetutës ka rënë. Kjo është fatkeqësia më e madhe e një populli që aspiron demokraci.
Në këto rrethana, në gjykimin tim, ka tri rrugë të mundshme, ose populli shqiptar së bashku me klasën politike t’i kthehet kësaj kushtetute, ose kjo Kushtetutë duhet bërë nga e para, ose të vazhdojmë në këtë mënyrë në dekadat që do vijnë.
Unë përkrah variantin e parë, ti kthehemi kësaj Kushtetute. Midis klasës politike dhe popullit, zgjedhja dhe zgjidhja kryesore, me përgjegjësi patriotike dhe të vlerave universale, i takon popullit. Për variantin e dytë, nuk shosh ndonjë aspekt pozitiv, se më bukur se si është shkruar kjo frymë e kushtetutës nuk mund të ketë. Ndërsa varianti i tretë ka për të qenë shkatërrues për Shqipërinë, ky vend do vazhdojë te vidhet, të pritet, të dhunohet, këtu do mbeten vetëm kulla të larta, shoqëri e betonizuar, male të trishtuar, dhe njeriu i vlerave universale do zhduket një herë e përgjithmonë nga faqja e Shqipërisë.
Kam dëgjuar disa herë Z. Dashamir Shehi, që propozon që duhet themeluar një republikë e re. Po, kjo duhet të jetë zgjidhja më e mirë, duhet edhe një Kushtetutë e re, në aspektet teknike të saj, se fryma e asaj aktuale është e përkryer në gjendjen aktuale. Duhet një kompromis i madh gjithëpërfshirës, duhet një paqe e madhe, duhen sakrifica të mëdha, duhet një bashkim i madh.
Jani Marka
| Share |
|
Civilizimi i një populli kuptohet nga mënyra si trajton kafshët. Mu kujtua kjo shprehje e Mahatma Gandit ndërsa shikoja një video që qarkullon kohët e fundit në ueb dhe që dokumenton fushatën e ndërmarrë nga Bashkia e Durrësit për shfarosjen e qenve endacakë. Ekzekutimi i kafshëve në mes të rrugës nuk është gjë tjetër veç barbarizëm. Në prag të sezonit turistik qëllimi, një qytet i pranueshëm për pushuesit, nuk mund të justifikojë mjetin, eliminimi fizik i qenve.
